Қостанай қаласында Қостанай облысы әкімінің орынбасары Ербол Тасжүрековтің төрағалығымен әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық комиссияның отырысы өтті.
Комиссия жұмысына мемлекеттік органдардың, қалалар мен аудандар әкімдіктерінің, жұмыс берушілер мен кәсіподақтардың өкілдері қатысты. Кәсіподақтар тарапынан отырысқа «Қостанай облысының кәсіподақтар орталығы» аумақтық кәсіподақтар бірлестігінің төрағасы Ирина Аронова қатысты.
Әлеуметтік әріптестердің назарында еңбек саласының ең өзекті мәселелері: жалақы мен әлеуметтік аударымдар бойынша берешек, өндірістік жарақаттану, жұмыс берушілердің міндетті медициналық қарап-тексерулерден өткізу талаптарын сақтауы, ұжымдық шарт жасау жұмысының жай-күйі, сондай-ақ әлеуметтік әріптестік жөніндегі аудандық комиссиялардың қызметі болды.
Отырысқа қатысушыларды өндірістік жарақаттану жағдайы ерекше алаңдатты. Есепті кезеңде облыста еңбек қызметіне байланысты жазатайым оқиғалардың салдарынан 73 адам зардап шегіп, оның 14-і өліммен аяқталған.
Оқиғалардың негізгі себептері қатарында биіктіктен құлау, қозғалыстағы механизмдер мен жабдықтардың әсері, жұмыстарды қауіпсіз ұйымдастырудағы кемшіліктер, қауіпсіздік және еңбекті қорғау талаптарының бұзылуы атап өтілді.
Осыған байланысты комиссия әкімдіктер мен жұмыс берушілердің назарын жүйелі профилактикалық жұмысты күшейтуге, өндірістік кеңестер мен еңбекті қорғау жөніндегі техникалық инспекторлардың тиімділігін арттыруға, сондай-ақ кәсіпорындардағы жағдайға тұрақты мониторинг жүргізуге аударды.
Жұмыс берушілердің әлеуметтік міндеттемелерді уақтылы орындауы да маңызды мәселелердің бірі болып қала береді. Отырыста әлеуметтік аударымдар бойынша берешектің қалыптасу себептері қаралды. Ұсынылған мәліметтерге сәйкес, Қостанай облысында 5 398 төлеуші бойынша берешек сомасы 165 млн теңгеге жетіп, жыл басынан бері 3,5 есеге өскен.
Отырысқа қатысушылар әлеуметтік аударымдарды уақтылы төлемеу кәсіпорынның жай ғана қаржылық берешегі еместігін ерекше атап өтті. Мұндай жағдайлардың әрқайсысының артында нақты жұмыскердің құқықтары тұр. Берешектің болуы әлеуметтік тәуекел туындаған кезде – жұмысынан айырылғанда, еңбекке қабілеттілігінен айырылғанда, жүктілікке және босануға байланысты және заңнамада көзделген басқа да жағдайларда әлеуметтік төлем мөлшеріне тікелей әсер етуі мүмкін.
Отырыс барысында ауыр жұмыстарда, зиянды және қауіпті еңбек жағдайларында жұмыс істейтін жұмыскерлерді міндетті мерзімдік медициналық қарап-тексеру мәселесі де қаралды. Мұндай қарап-тексерулерді уақтылы ұйымдастыру жауапкершілігі жұмыс берушіге жүктелетіні атап өтілді. Ал медициналық қарап-тексерулер кәсіптік аурулардың алдын алудың және жұмыскерлердің денсаулығын сақтаудың маңызды құралы.
Күн тәртібіндегі жеке мәселе Жітіқара ауданының әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі комиссиясының жұмысы болды. Ұсынылған тәжірибе нақты жұмыс істейтін үшжақты комиссияның еңбек және әлеуметтік мәселелердің алдын алуда қаншалықты маңызды құрал бола алатынын көрсетті.
Назарда өндірістік жарақаттану, ұжымдық шарт арқылы реттеу, әлеуметтік сақтандыру және зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтін жұмыскерлерді қорғау мәселелері болды.
Ауданда кәсіпорындарда орын алған әрбір жазатайым оқиға жеке қарау нысанына айналады. Өткен кезеңде өлімге әкелмеген төрт жазатайым оқиға тіркелген. Комиссия отырыстарында олардың мән-жайлары мен себептері қаралып, жұмыс берушілердің есептері тыңдалды және еңбекті қорғау саласындағы бақылауды күшейтуге, жоспардан тыс нұсқамалар өткізуге және өндірістік тәртіпті арттыруға бағытталған нақты ұсынымдар әзірленді.
Ауданда ұжымдық шартпен ұжымдық-шарттық реттеуге жататын ұйымдарды 100 пайыз қамту қамтамасыз етілген: мұндай шарттар 92 кәсіпорын мен мекемеде қолданылады. Комиссияның тұрақты бақылауында әлеуметтік сақтандыру және жұмыс берушілердің жұмыскерлер алдындағы міндеттемелерін уақтылы орындау мәселелері тұр.
Жітіқара ауданының тәжірибесі әлеуметтік әріптестіктің тиімділігі өткізілген отырыстардың санымен емес, еңбек ұжымдарындағы нақты мәселелерге тараптардың уақтылы әрекет етуімен, заң бұзушылықтардың алдын алумен және жұмыс берушілердің, кәсіподақтар мен мемлекеттік органдардың бірлесіп шешім іздеуге дайын болуымен айқындалатынын көрсетеді.
Күн тәртібі аясында Лисаков қаласының әлеуметтік әріптестік пен ұжымдық-шарттық қатынастарды дамыту тәжірибесі де таныстырылды. Қалада 128 кәсіпорында ұжымдық шарт жасалған. Ұжымдық шарт жасасу объективті түрде мүмкін болатын ұйымдарды ескергенде, ұжымдық-шарттық реттеумен қамту 100 пайызды құрайды.
Отырыс қорытындысы бойынша қала және аудан әкімдеріне әлеуметтік төлемдер бойынша берешекке жол беретін кәсіпорындарға мониторингті күшейту, жұмыс берушілермен түсіндіру жұмыстарын жүргізу, проблемалы кәсіпорындарды үшжақты комиссиялардың отырыстарында қарау, сондай-ақ өндірістік жарақаттанудың алдын алу және ұжымдық-шарттық қатынастарды дамыту жөніндегі жұмысты жандандыру ұсынылды.
Кәсіподақтар үшін қаралған мәселелердің маңызы зор. Жалақы мен әлеуметтік аударымдардың уақтылы төленуі, қауіпсіз еңбек жағдайлары, міндетті медициналық қарап-тексерулер және толыққанды ұжымдық шарт – адамның еңбек және әлеуметтік құқықтарын қорғаудың нақты тетіктері.
Сондықтан әлеуметтік әріптестіктің үш тарапының – мемлекеттің, жұмыс берушілердің және кәсіподақтардың – жүйелі жұмысы, ең алдымен, заң бұзушылықтардың алдын алуға және еңбеккерлердің құқықтары мен әл-ауқатына әсер етпей тұрып туындаған мәселелерді шешуге бағытталуы тиіс.